کاوە بێسارانى :سیکۆلارزم بەمانای جیاکردنەوەی ئاین لە دەوڵەت دێت، وە دەوڵەتیش لە ئاین.

یەکێک لەبنەما گرنگەکانی بە رێکخستنى ژیان یاسادانان و سیستەمى بەرێوەبردنە، لەیاسادانان سزا وسیستەم بۆ ژیان دانراوە، هەوڵێکى جدى هەیە بۆ ئەوەى ئاین لە دەوڵەت جیا بکرێتەوە -e1481644884598،دەستور بکرێتە دەستورێکى سیکۆلارزم ،یاساکان لەژێر شەریعەتى ئاین نەبن و بنەماکانى مافى مرۆڤ بکرێتە سەرچاوەى دانانى.
تێراونینە جیاکان لەسەر سیکۆلارزم دەنگدانەوەى لە نێو کۆمەڵگاى کوردى بە خۆیەوە بینى ، مینبەرى مزگەوتەکان بووتە شوێنى دژایەتیکردنى سیکۆلارزمەکان بە جوڵانى هەستى ئاینى ،لەبەرامبەردا سیکۆلارزمەکان توانیان لەکوردستان زیاتر لە سەد هەزار واژۆ کۆبکەنەوە بۆ دەستورێکى سیکۆلارزم، بۆ قسەکردنى زیاتر لەسەر سیکۆلارزم و پێناسە و وابەستەکردنى بە ئاین، ئاگاپرێس مەلەفێکى تایبەتى کردۆتەوە هەرجارەو پرسیارەکان ئاڕاستەى کەسێک دەکات.

 

جەلال هۆرێنى
ئاگاپرێس :پێناسەى تۆ بۆ سیکۆلار؟

کاوە بێسارانی: پرنسپی سەرەکی سیکۆلارزم دوو کۆڵەکەی سەرەکی هەیە:
یەکەم: جیاکردنەوەی تەواوی دەسەڵاتی سیاسی لە هەموو ئاینێک، وە جیاکردنەوەی هەموو ئاینێک لە دەسەڵاتی سیاسی.
دووەم: هەر تاکێک خاوەن هەر ئاینێک بێت یان باوڕێک بێت ، یەکسان ئەبێت لەبەردەم یاسای دەوڵەتدا.

 

ئاگاپرێس : سیکۆلار بەماناى دژایەتیکردنى ئاین دێت ؟

 

کاوە بێسارانی: نەخێر بەهێچ شێوەیەک، بەڵکو بە پێچەوانەوە، سیکۆلارزم ، ڕێگا نادا بە هێج ئاینیک دەست بخاتە ناو دەسەڵاتی سیاسیەوە، وە لەهەمان کاتیشدا، ماوە نادات بە دەسەڵاتی سیاسی دەست بخاتە هیچ کارێکی ئاینیەوە. وە تاک لە کۆمەڵگادا سەربەست وە ئازادە کە خاوەنی هەر ئاینێک یان بڕوایەک بێت ، کە ئەم خۆی لە خۆیا پارێزگاریەکی ئاین وە خاوەن بڕواکەرەکانی ئاینن، هەر ئاینێک بێت، کە ئەمە بە پێچەوانەی کۆمەڵگایەکی ئاینیەوە، کە تەناه ماوە ئەدات بە خاوەن ئاینەکەیکەی خۆی زیارتر سەربەست بێت لەخاوەن ئاینەکانی تر یان کەسانی تر.
بەجیاکردنەوەی ئاین لە دەسەڵاتی سیاسی،سیکٶڵاریزم سەربەستی وە ئازادی تەواوی ئاین وە خاوەن ئاینەکان ئەپارێزێ بەشێوەیەک کە سەربەست بن لە کارو مەراسیمی ئاینەکانیانا بەڵام سەربەستی و ئازادی خەڵک و خاوەن ئاینەکانی تر پێشێل نەکات.
سیکۆلارزیم ئەیەوێت هەمیشە بالانسێک هەبێت لەنێوان سەربەستی خاوەن ئاینەکان وە خەڵکی تر.
ئاگاپرێس : سیکۆلار بەماناى جیاکردنەوەى ئاین لە دەوڵەت دێت ؟ یان بنەمایەکە بۆ رێکخستنى ژیان بەپێ بیروباوەڕەکان؟

 

کاوە بێسارانی: سیکۆلارزم بەمانای جیاکردنەوەی ئاین لە دەوڵەت دێت، وە دەوڵەتیش لە ئاین.. ئەم سیکۆلازم هیچ مانایەکی ئایدۆلۆجی نیە، هەربۆیە گرنگە سیکۆلارزم بەسترا بێت بە دیموکراسیەوە.

 

ئاگاپرێس :دانانى یاساکانى بارى کەسێتى و یاساى سزدان لەسەر پرنسیبەکانى سیکۆلار دوور لە ئاین بنەمایەکە بۆ ژیانى تاک ؟

 

کاوە بێسارانی: بەڵێ ئەم پرنسپێکی سەرەکی سکۆلاریزمە بۆ ژیانی تاک چونکە هەروەک باسمان کرد، یەکێک لە بنەما سەرەکیەکانی سکۆلاریزم یەکسانی تاکە لەبەردەم یاسا ئیتر گرنگ نیە تۆ خاوەن ج بڕوایەک یان ئاینێک بیت.

 

ئاگاپرێس : ئایا دوورخستنەوەى سیستەمى خوێندنى ئاینى لە بوارى پەروەردە چى کاریگەریەکى هەیە؟

 

کاوە بێسارانی :خوێندنی ئاینی بەشێکە لە پتەوکردنی ڕۆڵی ئاین وە خاوین ئاینەکان وە دەست تێکەڵ کردنێکە لەپەروەردەکردنی نەوەی تازە بە پرنسیپەکانی ئاین، کەئەوەش جارێکی تر ئەبێتە هۆی بەهێزکردنی ڕۆڵ و کەڵتوری ئاینی لەناو خەڵکدا ، نەک لە پێناوی پەیوەندی تاک و ئاین، بەڵکو بۆ بەهێزکردنی ڕۆڵی ئاین لە دەسەلاتی سیاسیدا، وە ئەمەش ئەبێتە هۆی لاوازی یان ڕێگا گرتنێک بۆ درووستکردنی کۆمەڵگایەکی سیکولارزم.
هەربۆیە، بە بۆچونی من گرنگە، لە ژیانی ئیمڕۆی کوردستاندا، پێویستە پەروەردەی ئاینی لە سیستمی خوێندنا نەمێنێت، چونکە بەکار هێنراوە بۆ بەهێزکردنی ڕەوتی ئیسلامی سیاسی وە تەشەنەکردنی بۆچونی وە ڕەوتی سەلەفی وە هەنگاوێکە بۆ زیادکردنی توند ڕەوی ئاینی وە بەکات ئەهێنرێت دژ بە کەڵتورو و درووستکردنی کۆمەلگایەکی سێکۆلاریزمی دیمکراسی پڕ یەکسانی.

ئاگاپرێس : لەروانگەى سیکۆلار بۆ مافەکانى مرۆڤ چیە؟

 

کاوە بێسارانی: سیکۆلاریزم چوارچێوەیەکی یەکسانی ئەدا بە تاک وە کۆمەڵ بۆ هەموو خزمەتگوزاریەکی کۆمەلگا لە تەندرووستی، خوێندن، پۆلیس، دادگا، یاسا..هتد دوور لەوەی تەماشای ئەوە بکات کە ئایا هەڵگری چ ئاینێک یان باوەڕێکی یان ڕێبازێکی سیاسی هەیت. سیکۆلاریزمی دیموکراسی چوارچیوەیەک ئەدا بۆ درووستکردنی کۆمەڵگایەکی دیموکراسی وە یەکسانی تاک لەبەردەم یاسا ، کە ئەمانە لەگەڵ بوونی دیموکراسیدا، ئەبێتە هۆی بەهێزکردنی مافی مرۆڤی تاک وە کۆمەڵگایەکی ڕێز لە مافی مرۆڤ گرتن.

 

ئاگاپرێس :زۆرێک لەڕەوتە ئیسلامیەکانی کوردستان یاخود وتار خوێن و سەلەفیەکان دەڵین ئەمەی لە کوردستان دەگوزەرێت شکستی عەلمانیەتە. ئایا دەکرێ دەسەڵاتی کوردی بە دەسەڵاتێکی سیکۆلاریا علمانی هەژمار بکەین؟
کاوە بێسارانی: ئەوەی لە کوردستاندا هەیە، نە سیستمێکی سیکۆلاریزمە وە نە کۆمەڵگایەکی سیکۆڵاریزمە. ئەوەی هەیە، بوونی بەشێک لە حزبەکانی دەسەڵات، خۆیان بە حزبێکی “سیکۆڵار” دائەنین، کە لە ڕاستیدا ئەوەش وانیە بەڵکو ئەم حزبانە، لەبەر بەرژەوەندی سیاسی وە دەسەڵاتیان، دوور کەوتونەتەوە لە زۆر پرنسپەکانی دیموکراسی وە سیکۆلاریزم ،وە ئەمەش بۆتە هۆی کۆسپ وە تەگەرەیەکی زۆر نەک تەنها بۆ لاوازکردنی کۆمەڵگاو دەسەڵاتی علمانی ، بەڵکو بەهێزکردنی هێرشی ڕەوتە ئیسلامیەکان وە سەلەڤئیاکان دژ بە کۆمەلگاو پرنسپی سیکۆلاریزمی دیموکراسی پڕ یەکسانی بۆ تاکی کورد.
سەیر ئەوەیە کە ڕەوتە ئیسلامیەکان ، ووتار خوێنەرەکان وە سەلەفیە ئیسلامیەکان، هەموو چوارچیوەو پرنسپی سەرەکی کۆمەلگای دیموکراسی و سیکۆلاریزم، کە ئەوان دژیاەتی ئەکەن، بەکار ئەهێنن بۆ درووستکردنی کۆمەڵگا و دەسەڵاتی ئاینی دژ بە دیموکراسی وسیکۆلایرزم

About Secular Kurdistan

Check Also

شلێر عبدالمجید : سیکۆلار دەروانێتە لایەنى ئابوورى وسیاسى وهەتا دینیەکان بە شێوەیەکى عقڵانى وە دۆزینەوە رێگە چارەى گونجاو بۆى

یەکێک لەبنەما گرنگەکانی بە رێکخستنى ژیان یاسادانان و سیستەمى بەرێوەبردنە، لەیاسادانان سزا وسیستەم بۆ ژیان …

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *